Toeristenbelasting stijgt: zo bewaak je je marge en gastprijs

Terwijl KHN-voorzitter Ralf Benda al maanden waarschuwt dat de toeristenbelasting torenhoog oploopt, ligt de keuze uiteindelijk bij jou: slik je het in je marge, of reken je het door aan je gast? In 2026 verhoogden 243 gemeenten, ruim 71% van alle gemeenten, hun tarief met gemiddeld bijna 10% (Binnenlands Bestuur, 2026). Dat is geen eenmalige uitschieter, maar een aanhoudend thema dat al sinds de zomer terugkeert in de vakpers. Wie dit passief ondergaat, ziet het rechtstreeks in de marge terugkomen. Wie het bewust verwerkt in de gastprijs, houdt grip op de winstgevendheid zonder de gast te verrassen.

Key takeaways

• 243 gemeenten (71% van alle gemeenten) verhoogden de toeristenbelasting in 2026 met gemiddeld bijna 10%, de grootste stijging in jaren (Binnenlands Bestuur, 2026).
• De tarieven lopen enorm uiteen: landelijk gemiddeld €2,79 per persoon per nacht, tegen €18,44 in Amsterdam en €14,75 in Utrecht, terwijl 22 gemeenten niets heffen (Binnenlands Bestuur, 2026).
• Er is geen wettelijk maximum: gemeenten bepalen zelf hoe hoog de toeristenbelasting is, en KHN roept het kabinet daarom op tot een landelijke bovengrens (Hospitality Management, 2026).
• Overnachtingen in Nederland daalden voor het eerst in tien jaar, mede door de optelsom van hogere toeristenbelasting en de btw-verhoging van 9% naar 21% op logies per 1 januari 2026 (Hospitality Management, 2026).
• Gemiddelde hotelkamerprijzen daalden in Nederland ondanks een hogere bezetting, met de oplopende toeristenbelasting als een van de oorzaken: een groeiend deel van de rekening gaat naar belasting in plaats van naar de zaak zelf (Hospitality Management, 2026).

Waarom toeristenbelasting nu weer op de agenda staat

Sinds juli komt hetzelfde onderwerp telkens terug in de vakpers: de toeristenbelasting loopt op en de branche vindt dat het zo niet langer kan. KHN riep de overheid in juli al op tot een limiet, Horecamagazine.nl berichtte eind augustus over de impact op hotelbezetting en -kwaliteit, en op 13 oktober waarschuwde KHN-voorzitter Ralf Benda opnieuw dat de torenhoge toeristenbelasting juist lokale ondernemers straft. Vijf onafhankelijke publicaties over drie maanden tijd bevestigen dat dit geen incident is, maar een structureel, landelijk branchethema.

De kern van Benda's punt: gemeenten bepalen zelf hoe hoog de toeristenbelasting is, en er zit geen wettelijk maximum op (Hospitality Management, 2026). Voor een individuele ondernemer betekent dat onzekerheid: het tarief waarmee je dit jaar rekent, kan de gemeenteraad volgend jaar zonder veel overleg weer verhogen. Precies daarom is het verstandig om er niet jaarlijks door verrast te worden, maar een vaste manier te hebben om de impact te bepalen en te verwerken in je prijzen.

Toeristenbelasting verschilt enorm per gemeente, en dat raakt je concurrentiepositie

De verschillen tussen gemeenten zijn groot genoeg om je prijsstelling direct te beïnvloeden. Landelijk ligt het gemiddelde tarief op €2,79 per persoon per nacht, maar Amsterdam rekent €18,44, berekend als 12,5% van de kamerprijs exclusief btw. Utrecht volgt met €14,75, en Landsmeer, Zoetermeer, Almere en Haarlemmermeer zitten allemaal boven de €10. Aan de andere kant van het spectrum heffen 22 gemeenten, waaronder Son en Breugel en Pekela, helemaal niets, en vier gemeenten rekenen slechts €1 (Binnenlands Bestuur, 2026).

Amsterdam laat ook zien waar dit naartoe kan gaan: het percentage van 12,5% stijgt naar 16% in januari 2027 en naar 20% in 2030, wat met btw inbegrepen neerkomt op zo'n 41% belasting op een overnachting (Hospitality Management, 2026). Zit je in een gemeente die dit patroon volgt, dan is het reëel om te verwachten dat het tarief de komende jaren vaker omhooggaat dan omlaag.

Dit raakt niet alleen hotels en B&B's die de belasting direct per overnachting innen. Een gemeente met een hoge toeristenbelasting wordt voor de gast een duurdere keuze ten opzichte van een buurgemeente, wat ook de restaurants, cafés en attracties in die gemeente voelt via minder overnachtende bezoekers die er komen eten of drinken.

Wat ongewijzigd laten je marge kost

De gemakkelijkste optie is de toeristenbelasting gewoon te blijven afdragen zonder je prijzen aan te passen: de belasting stijgt, je omzet en kosten blijven in theorie gelijk, en het verschil gaat linea recta van je marge af. Bij een stijging van bijna 10% landelijk gemiddeld in 2026 is dat geen verwaarloosbaar bedrag, zeker niet in combinatie met de btw-verhoging op logies van 9% naar 21% per 1 januari 2026, die voor hotels, pensions en vakantieparken al een aanzienlijke kostenstijging betekende.

Het resultaat is precies wat de hotelsector nu al ziet: gemiddelde kamerprijzen die dalen ondanks een stabiele of hogere bezetting, omdat een steeds groter deel van de rekening naar belastingen gaat in plaats van naar de zaak zelf (Hospitality Management, 2026). Minder geld dat overblijft voor personeel, onderhoud en kwaliteit is op de korte termijn misschien onzichtbaar voor de gast, maar is op de lange termijn precies het patroon dat een zaak langzaam uitholt.

Wat doorberekenen doet met je gastprijs en boekingsgedrag

Doorberekenen is niet zonder risico. Zodra de totaalprijs voor een gast duidelijk hoger wordt dan in een vergelijkbare gemeente of stad, kan dat boekingen kosten. Amsterdam is daarvan het duidelijkste voorbeeld: het aantal zakelijke overnachtingen in de stad daalde met bijna 40% sinds 2019, en zakelijke reizigers geven gemiddeld aanzienlijk meer uit dan dagbezoekers en veroorzaken relatief weinig overlast. Een gast die zijn boeking bij het zien van de totaalprijs afrekent tegen een iets goedkopere buurgemeente, is een gast die je structureel verliest, niet alleen deze keer.

Dat betekent niet dat doorberekenen fout is, het betekent dat het bewust moet gebeuren. Een prijsstijging die je kunt uitleggen (hogere gemeentelijke heffing, niet jouw eigen marge-opslag) landt doorgaans beter bij de gast dan een stille verhoging zonder toelichting, zoals ook blijkt bij andere kostenstijgingen in de horeca. De vraag is dus niet alleen "verhoog ik de prijs", maar "hoeveel ruimte heb ik om dat te doen zonder gasten te verliezen aan een gemeente met een lager tarief".

Hoe je bepaalt hoeveel ruimte je hebt om door te berekenen

Het uitgangspunt is je werkelijke kostprijs per overnachting of bestelling, niet een educated guess. Zonder een actueel beeld van wat een kamernacht of een gerecht je daadwerkelijk kost, neem je elke prijsbeslissing eigenlijk op gevoel, inclusief de beslissing over een belasting die je gemeente je oplegt.

Receptenbeheer in Horecaflix legt inkoop, portiegrootte en kostprijs per gerecht centraal vast, zodat je in één keer ziet waar precies marge wegloopt zodra een kostenpost stijgt, in plaats van dat achteraf te moeten uitrekenen. Diezelfde discipline geldt voor overnachtingen: weet je exact wat een kamernacht kost aan schoonmaak, ontbijt en overhead, dan kun je precies berekenen hoeveel ruimte de toeristenbelasting je laat voordat je onder je gewenste marge zakt.

Met dat cijfer in de hand is de keuze geen gok meer. Je weet of een stijging van de toeristenbelasting volledig in de kamerprijs past zonder dat je concurrentiepositie verandert, of dat je een deel zelf moet opvangen om niet duurder te worden dan de buurgemeente.

Toeristenbelasting verwerken in je prijsstrategie

Behandel de toeristenbelasting niet als een jaarlijkse verrassing, maar als een vaste variabele in je prijsstrategie, net zoals je dat met inkoopprijzen en personeelskosten doet. Dat betekent: bij elke gemeentelijke tariefwijziging opnieuw doorrekenen wat dat betekent voor je kostprijs per overnachting, en bewust kiezen of je dat volledig, deels of niet doorberekent in de gastprijs.

Dezelfde aanpak die werkt bij andere kostenstijgingen werkt hier ook: een korte, concrete toelichting bij een prijsverhoging ("de gemeentelijke toeristenbelasting is dit jaar gestegen") landt beter dan een stille verhoging of een korting die de onderliggende kostenstijging verdoezelt. Lees ook hoe je een prijsstijging onderbouwt en communiceert als je dit wilt combineren met andere kostenposten die dit jaar zijn gestegen.

Checklist: wat je dit kwartaal checkt

Loop deze lijst langs voor je eigen zaak:

• Weet je het actuele tarief van de toeristenbelasting in jouw gemeente, en is dat de afgelopen twaalf maanden gewijzigd?
• Heb je een actuele kostprijsberekening per overnachting of gerecht, of werk je nog op een schatting van een paar jaar terug?
• Als je gemeente de komende jaren een verhogingspad volgt zoals Amsterdam, heb je dan al in beeld wat dat over twee tot drie jaar betekent voor je marge?
• Vermeld je de toeristenbelasting apart op de factuur of rekening, zodat de gast ziet dat dit een gemeentelijke heffing is en niet jouw eigen prijsopslag?
• Heb je recent vergeleken hoe jouw tarief zich verhoudt tot vergelijkbare zaken in een buurgemeente, om te zien of je prijspositie nog concurrerend is?

Een "nee" op een van deze vragen is een concreet actiepunt voor dit kwartaal, niet iets om bij de jaarafsluiting nog eens tegen te komen.

Praktijkscenario: twee hotels, twee reacties op dezelfde verhoging

Een hotel in een gemeente die de toeristenbelasting dit jaar met ruim 10% verhoogde, laat de kamerprijzen ongewijzigd. De eigenaar redeneert dat gasten toch al duur uit zijn aan de reis, en wil niet nog een reden geven om elders te boeken. Na een kwartaal blijkt de marge per kamernacht merkbaar gedaald, zonder dat er ergens een duidelijk aanwijsbare "fout" is gemaakt: de belasting is simpelweg stilletjes van de winst afgegaan.

Een vergelijkbaar hotel in een buurgemeente rekent eerst door wat de hogere toeristenbelasting kost per kamernacht, en verhoogt de kamerprijs met exact dat bedrag, apart vermeld als "gemeentelijke toeristenbelasting" op de factuur. Gasten die de rekening bekijken, zien een transparante regel in plaats van een onverklaarde prijsstijging. De marge blijft gelijk aan voor de verhoging, en er is geen merkbare daling in boekingen, omdat het tarief nog steeds vergelijkbaar is met de regio.

Het verschil zit niet in de hoogte van de belasting zelf, die was voor beide hotels nagenoeg gelijk, maar in wie wist wat het kostte voordat de rekening moest kloppen.

Dit jaar nog actie ondernemen voordat het tarief weer wijzigt

Begin met het actuele tarief van je eigen gemeente en de datum van de laatste wijziging, en zet daar een vaste jaarlijkse check tegenover in plaats van het pas te ontdekken bij de jaarafsluiting. Reken vervolgens je kostprijs per overnachting of gerecht door, zodat je weet hoeveel ruimte een volgende verhoging je laat voordat je marge onder druk komt.

Wil je weten hoe je kostprijsberekening en margebewaking voor jouw zaak het beste inricht, inclusief het effect van gemeentelijke heffingen zoals de toeristenbelasting? Neem contact op met Horecaflix, dan kijken we samen naar de cijfers achter jouw prijsstelling.